İstehlak müddəti bitmiş və ya təhlükəli hesab olunan qida məhsullarının dövriyyədən çıxarılması qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm məsələlərdən biridir. AzFood bildirir ki, Azərbaycan qanunvericiliyinə görə belə məhsulların bazardan yığışdırılması, utilizasiyası və məhv edilməsi xüsusi prosedurlara uyğun həyata keçirilməlidir.
“Qida təhlükəsizliyi haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanununa əsasən, ölkə ərazisində istehsal edilən, idxal olunan və ya satışa çıxarılan bütün qida məhsullarının təhlükəsizliyi təmin olunmalıdır. Bu qanun qida məhsullarının istehsalı, emalı, dövriyyəsi və utilizasiyası mərhələlərini də əhatə edir və sahibkarların məhsulun təhlükəsizliyinə görə məsuliyyət daşıdığını müəyyən edir.
Nazirlər Kabinetinin təsdiq etdiyi qaydalara əsasən, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olmayan və ya təhlükəli hesab edilən qida məhsulları bazardan geri çağırılmalı, dövriyyədən yığışdırılmalı və sonrakı mərhələdə utilizasiya və ya məhv edilməlidir. Bu proses müvafiq dövlət qurumlarının nəzarəti altında həyata keçirilir və məhsulların saxlanması, daşınması və zərərsizləşdirilməsi xüsusi qaydalarla tənzimlənir.
Qanunvericiliyə görə, qida məhsulu təhlükəli hesab edildikdə və ya istifadə müddəti bitdikdə, həmin məhsul satışdan dərhal çıxarılmalıdır. Sahibkarlar belə hallarda məhsulun satışını dayandırmalı, partiyanın bazardan geri yığılmasını təmin etməli və bu barədə müvafiq qurumlara məlumat verməlidirlər. Eyni zamanda məhsulun mənşəyini və dövriyyə zəncirini izləmək üçün xüsusi qeydiyyat və izləmə sistemi tətbiq olunur.
Toplanmış məhsullar daha sonra müəyyən edilmiş qaydalara uyğun şəkildə saxlanılır və utilizasiya prosesinə göndərilir. Utilizasiya zamanı məhsulların insan sağlamlığına və ətraf mühitə zərər verməməsi əsas prinsip kimi nəzərə alınır. Bəzi hallarda məhsullar xüsusi müəssisələrdə məhv edilir və ya təhlükəsiz şəkildə zərərsizləşdirilir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, vaxtı keçmiş və ya keyfiyyəti şübhəli qida məhsullarının satışının davam etdirilməsi həm istehlakçı sağlamlığı üçün risk yaradır, həm də qanunvericiliyin pozulması kimi qiymətləndirilə bilər. Bu səbəbdən qida sektorunda fəaliyyət göstərən sahibkarların məhsulların saxlanma müddətinə və təhlükəsizlik tələblərinə ciddi nəzarət etməsi vacib hesab olunur.
