Cəlilabad Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzində kənd təsərrüfatı sektorunun aparıcı dövlət qurumlarının iştirakı ilə “Aqrar sahədə dövlətin dəstək mexanizmləri” mövzusunda geniş panel müzakirəsi keçirilib. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Aqrar İnnovasiya Mərkəzi, yerli icra hakimiyyəti və Sahibkarlar Konfederasiyasının təşkil etdiyi tədbirdə kreditlərdən sığortaya, vergi güzəştlərindən su ehtiyatlarına qədər bir çox məsələ ətrafında çıxışlar dinlənilib.
AzFood xəbər verir ki, rəsmi məlumatlara görə, görüşdə fermerlərə dövlət proqramları, güzəştli kredit imkanları və subsidiya mexanizmləri barədə ətraflı məlumat verilib, onların sualları cavablandırılıb. Lakin bu cür izdihamlı toplantılar fonunda Azərbaycanın aqrar sektorunun real mənzərəsi ciddi suallar doğurur.
Qurum çox, nəticə az…
Onlarla dövlət agentliyi və mərkəzinin bir araya gəlib uğurlu dəstək mexanizmlərindən danışmasına rəğmən, statistik rəqəmlər və kəndlinin real vəziyyəti fərqli hekayə danışır. Aqrar sektor hazırda bir neçə ciddi “blokada” arasındadır:
- Su qıtlığı və köhnəlmiş infrastruktur: Rəsmi hesabatlarda “su ehtiyatlarından səmərəli istifadə” qeyd edilsə də, regionlarda suvarma kanallarının bərbad vəziyyətdə olması və suyun ədalətsiz bölgüsü fermerləri çıxılmaz vəziyyətdə qoyur. Su itkiləri bəzi yerlərdə 30-40%-ə çatır ki, bu da birbaşa məhsuldarlığın düşməsi deməkdir.
- İdxaldan asılılıq və artan xərclər: Toxum, gübrə və dərman preparatlarının demək olar ki, hamısı xaricdən gətirilir. Dolların kursu və logistika xərcləri artdıqca, fermerin maye dəyəri yüksəlir, lakin onun satış qiyməti yerli bazardakı inhisarçı qüvvələr tərəfindən boğulur.
- Kreditlərin əlçatmazlığı: “Güzəştli kredit” ifadəsi kağız üzərində cəlbedici görünsə də, bankların tələb etdiyi ağır girov şərtləri sıravi fermer üçün bu imkanları əlçatmaz edir. Nəticədə, dəstək mexanizmlərindən real kəndli deyil, yalnız iri aqroparklar faydalanır.
- Sığorta sisteminə inamsızlıq: Aqrar Sığorta Fondunun fəaliyyətinə baxmayaraq, təbii fəlakət zamanı dəymiş ziyanın tam və vaxtında ödənilməməsi kəndlini bu sistemdən uzaqlaşdırıb.
Panellər yox, real islahatlar lazımdır
Cəlilabaddakı görüşdə olduğu kimi, onlarla qurumun nümayəndəsinin bir zala toplanıb çıxış etməsi aqrar sahənin “batmaqda olan” gəmisini xilas etməyə yetmir. Problemlər müzakirə masalarında deyil, tarlada həllini gözləyir. Əgər subsidiyalar real istehsalçıya çatmayacaqsa, suvarma suyu düzgün paylanmayacaqsa və kəndlinin məhsulu bazarda dəyər-dəyməzinə alınacaqsa, bu cür panel müzakirələri sadəcə növbəti bir “hesabat xarakterli” tədbir olaraq yaddaşlarda qalacaq.
Azərbaycanın kənd təsərrüfatı üçün indi rəngli təqdimatlara deyil, islahatlara ehtiyac var.
