Su, insan orqanizmi üçün həyati önəm daşıyan bir komponentdir. Bədənimizin tərkibindəki 60%-dən çoxunu təşkil edən su, bir çox kritik funksiyalarını dayanıqlı şəkildə yerinə yetirməkdə kömək edir. İlk növbədə, su, hüceyrələrin, orqanların, və sistemlərin düzgün işləməsi üçün lazım olan bir mühit təmin edir.
Su, bədənin enerji səviyyəsinin yüksək saxlanmasına kömək edir. Su içmək, bədənin temperaturlarının tənzimlənməsi, qida hissəciklərinin nəql edilməsi və qida maddələrinin metabolizmasında rol oynayır. Susuzluq, enerjimizin azalmasına, yorğunluğa və hətta əhvalımızın pozulmasına səbəb ola bilər.
Həmçinin, su, immunitet sisteminin sağlamlığında mühüm rol oynayır. Su, toxumaların, hüceyrələrin və orqanların sağlamlığına zəmanət verir, təmin etdiyi nizamlı qan dövriyyəsi, patogenlərin orqanizmdən təmizlənməsində və xəstəliklərin qarşısının alınmasında mühüm amildir. Suyun düzgün qəbul edilməməsi, immun sistemimizi zəiflədə bilər və bizi xəstəliklərə daha açıq hala gətirər.
Su, eyni zamanda bədənin toksinləri atmasına da yardım edir. Böyrəklərin düzgün fəaliyyət göstərməsi, bədənin tərkibindəki zərərli maddələrin effektiv şəkildə atılmasına bağlıdır. Yetərli miqdarda su içilməməsi, böyrəklərdə daşların meydana gəlməsinə səbəb ola bilər. Bununla yanaşı, suyun olmaması, bağırsaqların işini də çətinləşdirə bilər, bu da daha ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər.
Su istehlakının gündəlik norması
Su istehlakı, insan orqanizminin düzgün fəaliyyəti üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Gündəlik su istehlakının miqdarı insanların yaşı, cinsi, fiziki aktivliyi və iklim şəraiti kimi müxtəlif amillərə bağlıdır. Ümumiyyətlə, sağlam böyüklər üçün gündə təxminən 2-3 litr su istehlak etmək tövsiyə edilir. Bu miqdar, suyun digər mənbələrindən, məsələn, qida vasitəsilə də alınmalıdır.
Yaş faktoru su istehlakına ciddi təsir göstərir. Məsələn, uşaqların suya olan tələbatı onların bədən çəkisinə nisbətən daha yüksəkdir. Eyni zamanda, yaşlılar da su itkisində daha həssasdırlar, buna görə onların sululuq ehtiyacları daha çox diqqət tələb edir. Cins faktoruna gəldikdə, kişilər, qadınlara nisbətən daha çox suya ehtiyac duyurlar, bu da onların bədənlərinin əzələ kütləsi və metabolizm sürətinin fərqliliyindən irəlidir.
Fiziki fəaliyyət də su istehlakını artırır. İdman zamanı bədən su itirir, buna görə idman edən şəxslərin daha çox su içməsi tövsiyə edilir. İklim şəraiti də su istehlakını təsir edir; isti hava şəraitində və ya yüksək rütubətdə insanların su tələbatı artmaqdadır. Bu cür şəraitdə, kayıpları əvəz etmək məqsədilə su istehlakını artırmaq mütləqdir. Bütün bu amillər, fərdi su istehlak norması müəyyən etməyə kömək edə bilər.
Su içmək, orqanizm üçün həyati bir əməliyyatdır və düzgün zamanlama, bədənin su balansını qorumaq baxımından əhəmiyyətlidir. Hər bir insanın gündəlik su istehlakı fərqlidir, lakin gün ərzində duşdan sonra, süfrə başında və idman fəaliyyətindən əvvəl və sonra su içmək tövsiyə olunur.
Səhər oyananda, bədənin uzun bir yuxu müddətindən sonra bərpa olunmasına kömək etmək üçün bir stəkan su içmək faydalıdır. Bu, metabolizmanın sürətini artırır və orqanizmin ilk olaraq ehtiyacı olan nəmi təmin edir. Səhər saatlarında su içmək, həmçinin gün ərzində su istehlak ehtiyacını artırmağa kömək edə bilər, çünki insanlar tez-tez hiss etmirlər ki, gün boyu suya ehtiyac vardır.
Gündəlik vəzifələrimizi yerinə yetirərkən, yeməzdən əvvəl bir qədər su içmək, qida istehlakını tənzimləməyə kömək edir. Süfrə başında, yeməkdən 30 dəqiqə əvvəl su içmək, iştahanı artırır və həzm sisteminin düzgün işləməsi üçün müsbət təsir göstərir. Yemək zamanı çox su içmək isə həzmi çətinləşdirə bilər, buna görə də, onu məsuliyyətli bir şəkildə idarə etmək önəmlidir.
İdman fəaliyyətləri zamanı, bədənin su istehlakını artırması zəruridir. İdman öncəsi su içmək, bədənin təzyiqini artıraraq enerji səviyyəsini yüksəldir. İdmandan sonra isə bədənin maye balansını bərpa etmək üçün su içmək lazımdır. Bu, əzələlərin sağalmasına kömək edir və bədənin zəifləməsinin qarşısını alır. Beləliklə, su içmək üçün ən yaxşı vaxtlar, bədənin ehtiyacına uyğun olaraq düzgün seçilməlidir.
Hansı su növlərini içməliyik?
Su, insanların gündəlik həyatında əsas tərkib hissəsidir və düzgün su seçimi sağlamlığımız üçün önəmlidir. Su növləri arasında ən geniş yayılmış olanları süzülmüş su, minerallı su, və çeşmə suyudur. Hər növ su özünəməxsus xüsusiyyətlərə malikdir və bu səbəbdən insan bədənin ehtiyaclarını qarşılamaq üçün bu su növlərindən hansının seçilməsi vacibdir.
Süzülmüş su, tərkibindəki kir və mikroorqanizmlərin aradan qaldırılması məqsədilə süzülərək hazırlanır. Bu su, dadı və keyfiyyəti ilə seçilir, çünki hər hansı kimyəvi maddədən qurtulmuş olur. Süzülmüş su, həm evdə, həm də çölə çıxılarkən istifadə edilə bilən mükəmməl bir seçimdir.
Minerallı su, yeraltı su mənbələrindən çıxan və əlavə mineral maddələr tərkibində olan su növüdür. Bu su, bədən üçün lazımlı olan bəzi mineralları (məsələn, kalsium, maqnezium, nakl) təmin edərək sağlamlığı dəstəkləyir. Kansere qarşı təsirli olduğu düşünülən minerallarla zəngin olan bu su, idmanla məşğul olan şəxslər üçün xüsusilə faydalıdır.
Çeşmə suyu isə, mənbəyi yeraltı su quyu olan, düzdür, lakin müxtəlif bakteriya və kimyəvi maddələr tərkibində ola bilər. Buna görə də, çeşmə suyunun içilməsi öncəsi itin alımına diqqət yetirmək vacibdir. Süzülmüş və ya minerallı suya alternativ olaraq, yalnız keyfiyyətinə əmin olunduqdan sonra çeşmə suyundan istifadə etmək tövsiyə olunur.
Ümumilikdə, su içmək, bədənin düzgün işləməsi və susuzluğun qarşısını almaq üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Seçilən su növü, şəxsi tələbatlara və sağlamlıq vəziyyətinə uyğun olmalıdır.
Su içməyin sağlamlığa təsiri
Su, insan orqanizminin düzgün işləməsi üçün zəruri bir tərkib hissəsidir. Gündəlik su istehlakı, bədənimizin optimal funksiyaları təmin etmək üçün bir çox sağlamlıq faydası ilə bağlıdır. İlk növbədə, su dərinin sağlamlığını müsbət yöndə təsir edir. Kifayət qədər su içmək, dərinin nəmli saxlanmasına kömək edir və yaşlanma əlamətlərinin azalmasına səbəb olur. Bununla yanaşı, suyun dəri hüceyrələrinin bərpasında rolu böyükdür, belə ki, bu, sızanaqların və digər dəri problemlərinin qarşısını alır.
Su istifadəsi mədə-bağırsaq problemləri ilə də sıx bağlıdır. Yeterli miqdarda su içmək, həzm sisteminin normal fəaliyyətini təmin edir. Su, qidanın mədə-bağırsaqda asanlıqla həzm olunmasına kömək edir, bu da kabızlıq riskini azaldır və bağırsaq sağlamlığını dəstəkləyir. Eyni zamanda, sağlam su istehlakı, metabolizmanın sürətini artıra bilər ki, bu da çəki idarəsinə müsbət təsir edir.
Ayrıca, suyun xərçəng riskini azaltması da mühim bir məqamdadır. Araşdırmalar, kifayət qədər su içməyin, xüsusilə məmək və sidik kisəsi xərçəngi riskinin azalmasına səbəb ola biləcəyini göstərir. Su, orqanizmdəki toksinlərin xaric edilməsinə kömək edərək, xərçəng hüceyrələrinin əmələ gəlmə ehtimalını azaldır. Beləliklə, gündəlik su istehlakı, sağlamlıq problemlərinin qarşısını almaq üçün əhəmiyyətli bir amildir.
Su içmədikdə yaşanan problemlər
Su insan orqanizminin düzgün işləməsi üçün vacib bir elemandır. Bədəndə suyun kifayət qədər olmaması, yəni susuzlaşma, bir çox sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər. Susuzlaşma, insanın fiziki və mental sağlamlığına mənfi təsir göstərir, bu da gündəlik həyat fəaliyyətini çətinləşdirə bilər.
Susuzluq hissi, bədənin su ehtiyacını göstərən ən təbii siqnaldır. Xüsusilə, gün ərzində kifayət qədər su içilmədiyi zaman, baş ağrıları müşahidə oluna bilər. Araşdırmalar göstərir ki, su çatışmazlığı baş ağrılarının başlıca səbəblərindən biridir. Buna görə də, su içməmək, baş ağrılarının artmasına səbəb ola bilər ki, bu da insanın gündəlik fəaliyyətini, işini və boş vaxtını mənfi təsir edə bilər.
Yorğunluq da suyun bədəndən az olması nəticəsində yarana bilən digər bir problemdir. Kifayət qədər su içmədikdə, bədəndəki enerji səviyyəsi aşkar şəkildə düşür. İnsanlar, suyun azlığı səbəbindən zəifləmə, halsızlıq və yorğunluq hissi yaşayır. Bu hisslər, bəzən daha ciddi sağlamlıq problemlərinin xəbərçisi ola bilər.
Konsentrasiya problemləri də su çatışmazlığının nəticəsi olaraq meydana gələ bilər. Bədənin susuz qalması, beyin funksiyalarını təsir edir. İnsanlar, su içmədikdə, fikirlərini cəmləşdirməkdə çətinlik çəkir və bu da iş, maraq və gündəlik məsuliyyətlərin yerinə yetirilməsi zamanı əlavə çətinliklər yaradaraq, insanın ümumi məhsuldarlığını azaldır.
İdman zamanı su istehlakı
İdman zamanı su istehlakı, fiziki fəaliyyətin xarakterindən asılı olaraq, əhəmiyyətli dərəcədə dəyişir. İdmanla məşğul olan insanlar üçün bədənin su balansını qorumaq, enerjinin optimallaşdırılması və performansın artırılması üçün mühüm rol oynayır. Müxtəlif idman növləri, taʻbi ki, fərqli su istehlak tələblərinə malikdir. Məsələn, ağırlıq qaldırma və ya sprint kimi qısa, intensiv fəaliyyətlər zamanı su istehlakına ehtiyac daha azdır. Əksinə, uzun müddət davam edən aerobik məşqlərdə, məsələn, marafon qaçışları, bədənin su ehtiyacının artırılması zəruridir.
Ümumiyyətlə, idman sahəsi üzrə mütəxəssislər, məşq zamanı hər 15-20 dəqiqədə 250-500 ml su içməyin zəruri olduğunu tövsiyə edirlər. Bu, bədənin normada işləməsi və yalnız su itirməsi ilə yanaşı, mineral balansın qorunmasına da kömək edir. Su istehlakı, təkcə məşq əvvəlində deyil, həm də məşqdən sonra bədənin rehidrasiyasını təmin etmək üçün vacibdir. Məşqədəkə dövrdə sərf olunan su miqdarı, məşq intensivliyinə və müddətinə əsaslanaraq artırılmalıdır.
Eyni zamanda, idman zamanı yalnız su deyil, həm də elektrolitlər, mineral və vitaminlər də bədənin ehtiyac duyduğu vacib elementlərdir. İdman içkiləri, bədənin su miqdarını və minerallarını sürətlə bərpa etmək üçün faydalıdır. Antropometric ölçmələr və fərdi ehtiyaclara uyğun olaraq su istehlakını tənzimləməyi unutmamaq vacibdir, çünki hər bir bədənin suya olan ehtiyacı fərqlidir.
Su içməyə dair yanlış təsəvvürlər
Su istehlakının sağlamlığa olan faydaları haqqında hər kəs məlumatlı olsa da, bununla yanaşı, su içməklə bağlı bir çox yanlış təsəvvür və miflərin də mövcud olduğunu unutmamalıyıq. Bəzən insanlar gündəlik su istehlakının yalnız susuzluq hissini aradan qaldırmaqdan ibarət olduğunu düşünürlər. Əslində, su qəbulunun daha geniş bir mənası vardır, çünki su bədənimizin düzgün işləməsi üçün zəruridir.
Bir çox insanlar su içməyin qiymətli kalori itkisinə səbəb olacağına inanır. Bu, yanlışdır; əslində, su kalori tərkibinə malik deyil, yəni içilən su vücudu qidalandırmaz. Lakin, bədəninizin normal fəaliyyətini davam etdirməsi üçün suyun əhəmiyyəti danılmazdır. Su, bədənin metabolizması və termoregulyasiyası üçün vacib bir komponentdir.
Həmçinin, geniş yayılmış bir yanlış anlama var ki, gündə 8 stəkan su içmək hər kəs üçün mütləqdir. Bu, yaş, cins, fəaliyyət səviyyəsi və bədən çəkisi kimi bir çox amillərdən asılıdır. Bəzi insanlar daha az, digərləri isə daha çox suya ehtiyac duyurlar. Bu səbəbdən bədəninizin ehtiyaclarını dinləməlisiniz və su istehlakını buna uyğun tənzimləməlisiniz.
Növbəti bir yanlış anlayış isə, suyun yalnız xüsusi bir zamanda, məsələn, yemək zamanı içiləcəyidir. Bunun əvəzinə, gün boyunca müntəzəm şəkildə su içmək lazımdır ki, bədən susuz qalmadan, lazımi funksiyaları yerinə yetirə bilsin. Bu, bədənin enerjisini artırar, yorgunluğu azaldar və ümumi sağlamlıq səviyyəsini yüksəldər.
Su istehlakını artırmaq üçün tövsiyələr
Su istehlakını artırmaq üçün bir sıra praktik addımlar atmaq mümkündür. Gündəlik su qəbulunu izləmək, bu məqsədə xidmət edən ilk addımlardan biridir. Məsələn, bir elektron qrafik və ya bir tətbiq vasitəsilə su içməyinizi asanlıqla izləyə bilərsiniz. Belə proqramlar, su içmədiyiniz zaman sizi xəbərdar edə bilər və sizi müntəzəm olaraq su içməyə təşviq edə bilər.
Daha yaxşı su istehlakını təmin etmək üçün, içdiyiniz suyun miqdarını artırmanın yollarını araşdırmaq müsbət nəticələrə gətirib çıxara bilər. Məsələn, yeməklərinizdə suyu artırmaq üçün şorba, yüngül bulyonlar və su ilə hazırlanmış içkilərdən (məsələn, limonad) istifadə edə bilərsiniz. Yemək zamanı su içmək, həm də həzm prosesini asanlaşdırır.
Şirin içkilərin istifadəsini azaltmaq, su istehlakına kömək edə bilər. Şirin suya ehtiyac olmadığı halda, təmiz su içməyə diqqət etməlisiniz. Həmçinin, sağlam xətirlər və quru meyvələr də suyun yerinə istifadə etmək üçün alternativ seçkilərdir. Bu qida mənbələri yalnız suyun yerini tutmayıb, eyni zamanda orqanizmi vitaminlərlə təmin edər.
Gündəlik həyatınıza su istehlakını daxil etmək üçün alışqanlıqlar yarada bilərsiniz. Məsələn, iş masasının üstündə bir su şüşəsi saxlamaq, gün ərzində lazım olduğunda su içmənizi asanlaşdırar. Yatmadan əvvəl və ya yuxudan ayıldığınızda su içmək də faydalıdır, çünki bu, bədənin su ehtiyacını qarşılayır.
