Azərbaycanda kartof istehsalı son illərdə yüksək səviyyədə olsa da, bazarlarda tez-tez xarici ölkələrdən gətirilən kartofun üstünlük təşkil etməsi diqqət çəkir. Statistik rəqəmlər göstərir ki, ölkədə kartof istehsalı daxili tələbatı qarşılamaq gücündədir, lakin müxtəlif iqtisadi və logistika səbəbləri bu məhsulun bazardakı payına təsir edir.
AzFood xəbər verir ki, Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2025-ci ildə Azərbaycanda 924 min tona yaxın kartof istehsal olunub. Ölkədə kartof əkin sahələri isə 60 min hektardan çox təşkil edir. Ən çox kartof istehsal olunan bölgələr sırasında Şəmkir, Tovuz, Gədəbəy, Qusar, Xaçmaz və Lənkəran rayonları yer alır.
Ekspertlərin hesablamalarına əsasən, Azərbaycanda kartof üzrə özünütəminetmə səviyyəsi 100 faizdən yuxarıdır. Bu o deməkdir ki, ölkədə istehsal olunan kartof daxili tələbatı tam qarşılaya bilir və bəzi illərdə artıq məhsul ixrac olunur.
Buna baxmayaraq, rəsmi statistika idxalın da az olmadığını göstərir. Azərbaycan Rəsmi statistikaya görə, Azərbaycan 2025-ci ildə təxminən 131 min ton kartof idxal edib. İdxalın ümumi dəyəri isə 47,5 milyon dollar təşkil edib. Kartof əsasən Türkiyə, Gürcüstan, Pakistan, Rusiya və İrandan gətirilib.
Eyni zamanda maraqlı fakt odur ki, Azərbaycan kartof idxal etməklə yanaşı ixrac da edir. Məsələn, 2025-ci ildə ölkə 71 430 ton kartofu xaricə satıb və bunun dəyəri 28,39 milyon dollar olub.
Mütəxəssislər bu vəziyyəti bir neçə amillə izah edirlər. Əsas səbəblərdən biri kartof istehsalının mövsümi xarakter daşımasıdır. Azərbaycanda kartof əsasən yay və payız aylarında yığılır. Qış və erkən yaz aylarında isə yerli məhsulun həcmi azalır və bazardakı boşluq idxal hesabına doldurulur.
Digər mühüm problem saxlama infrastrukturunun məhdud olmasıdır. Kənd təsərrüfatı üzrə mütəxəssislərin fikrincə, ölkədə müasir soyuducu anbarların sayı hələ də bütün istehsalı uzun müddət saxlamaq üçün kifayət etmir. Fermerlərin bir hissəsi məhsulu uzun müddət saxlayamadığı üçün kartofu tez satmalı olur.
Qiymət faktoru da bazarın formalaşmasında rol oynayır. Bəzi dövrlərdə xarici ölkələrdə kartofun topdansatış qiyməti daha aşağı olur və iri ticarət şəbəkələri idxal məhsuluna üstünlük verir.
Digər tərəfdən, yerli kartofun bir hissəsi də ixrac edilir. Son illərdə Azərbaycan kartofu əsasən Gürcüstan və Rusiya bazarına göndərilir. Bu isə müəyyən dövrlərdə daxili bazarda yerli məhsulun payını azalda bilir.
Beləliklə, statistika göstərir ki, Azərbaycanda kartof istehsalı kifayət qədər yüksəkdir və ölkə bu məhsul üzrə ciddi ərzaq təhlükəsizliyi problemi yaşamır. Lakin mövsümlük, saxlama imkanları və bazar mexanizmləri səbəbindən bazarlarda idxal kartofunun payı hələ də nəzərəçarpacaq dərəcədə qalır.
