Ultra emal olunmuş qidalar (UPF) (rəfdə saxlana bilən, olduqca dadlı və əlverişli emal olunmuş qidalar – red.) müəyyən mənada sənaye tərəfindən siqaret kimi eyni şəkildə hazırlanır və satılır.
“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, bunu “The Milbank Quarterly” jurnalında yeni bir təhlilin müəllifləri iddia edirlər.
Onların qida kimi keyfiyyəti qida dəyəri ilə deyil, iştahanı stimullaşdırmaq, asılılıq yaratmaq və müntəzəm olaraq çox miqdarda istehlak etmək qabiliyyəti ilə müəyyən edilir.
Əsasən, UPF-lər tütün sənayesinin taktikalarına bənzər bir neçə əsas amili nəzərə alaraq hazırlanmışdır: maksimum zövq üçün dad “dozasının” optimallaşdırılması, qida matrisini və dad gücləndiricilərini çıxarmaqla beyinə stimulların son dərəcə sürətli çatdırılması, bu cür məhsulların istehlakçı mühitində geniş yayılması və insanları bu məhsulların zərərsiz və ya hətta faydalı olduğuna inandıran marketinq strategiyaları.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, bu mühəndislik beynin mükafat sistemini, əsasən dopamin siqnalları vasitəsilə stimullaşdırmağa yönəlib. Bu, eyniylə nikotinin siqaret çəkmədə etdiyi kimidir. UPF-dəki müəyyən yüksək konsentrasiyalı şəkərlər və karbohidratlar nikotinin təsirləri ilə müqayisə edilə bilən çox sürətli dopaminin artmasına səbəb ola bilər və təkrar istehlak istəyini artırır.
Ultra emal olunmuş qidalar sadəcə “fast food” deyil. Bunlara məhsulu mümkün qədər cəlbedici etmək üçün hazırlanmış, eyni zamanda qida çatışmazlığı və potensial zərərli olan geniş çeşiddə sənaye, tez-tez sintetik maddələr və əlavələr daxildir. İstehlakçı zövqünün və davranışının bu cür manipulyasiyası piylənmə, diabet, ürək-damar xəstəlikləri və digər xroniki sağlamlıq problemlərinin artması riski ilə əlaqələndirilir.
Təhlilin müəllifləri UPF-yə yalnız qidalanma prizmasından deyil, həm də tütün məhsullarına tətbiq olunana bənzər tənzimləmə tələb edən ictimai riskli sənaye dizaynı məhsulu kimi baxmağı təklif edirlər. Bura marketinq məhdudiyyətləri, aydın xəbərdarlıqlar və ən zərərli məhsullara qarşı vergi tədbirləri daxildir.
